Mens

conflict

“Article 2.
Everyone is entitled to all the rights and freedoms set forth in this Declaration, without distinction of any kind, such as race, colour, sex, language, religion, political or other opinion, national or social origin, property, birth or other status. Furthermore, no distinction shall be made on the basis of the political, jurisdictional or international status of the country or territory to which a person belongs, whether it be independent, trust, non-self-governing or under any other limitation of sovereignty.

Article 3.
Everyone has the right to life, liberty and security of person…”

De eerste drie artikelen van de Universal Declaration of Human Rights zoals die door de Verenigde Naties werden aangenomen op 10 December 1948 te Parijs, drie jaar na het fysieke einde van de Tweede Wereldoorlog. Deze universele rechten van de mens zijn door vele landen in de wereld omarmd, onderstreept en als ondergrond aangenomen voor het regelen van onderlinge verhoudingen tussen mensen. Met de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog nog op het netvlies, kon niemand daar natuurlijk anders over denken.

Dat was 66 jaar geleden -meer dan een halve eeuw geleden klinkt misschien indrukwekkender- en ik vraag me af hoe de oorspronkelijke opstellers van deze declaratie nu naar ons zouden kijken. Anno 2014 staan al deze ‘verworven rechten’ onder druk. Het recht op gelijkheid is door de paar die veel en de velen die slechts een beetje of niets hebben in de afgelopen decennia volledig de grond ingestampt. Er is geen gelijkheid, er is slechts een groeiende sociaal maatschappelijke ongelijkheid die het recht op gelijkheid als een chronische ziekte heeft aangetast.

De plek die ‘geld’ in onze wereld inneemt, staat bij mijn weten niet geformuleerd in de Universele rechten van de Mens. Wel het recht op onderwijs en op gelijke kansen. In het allereerste artikel van de decaratie doen de makers een beroep op ‘het verstand’ en het ‘geweten’ van de mens als belangrijkste ophang voor de rest van de artikelen. Prachtige waarden die echter van nul en generlei waarde worden wanneer de mens te maken krijgt met een ongelijke verdeling van geld, of erger met (de vrees van) het ontbreken of het teruglopen ervan.

En dan hebben we het nog niet over schaarste veroorzaakt door het feit dat er erg veel mensen op deze wereld wonen. In 1966 bedroeg de geschatte wereldpopulatie iets meer dan 3 miljard mensen. Voor 2014 komt die berekening uit op iets meer dan 7 miljard levende zielen …. dat is meer dan een verdubbeling. En we zijn nog niet klaar… voor 2050 staat de geschatte teller op meer dan 9 miljard mensen. En het lijkt erop dat naarmate er meer van ons zijn, we elkaar in  omgekeerd evenredige wijze benaderen: hoe meer we zijn in aantal, hoe minder we elkaar de ruimte geven of elkaar gunnen wat van iedereen is. Zoals lucht, water en voeding, basiselementen voor leven die in toenemende mate strategisch worden ingepikt door hen die over de middelen beschikken. Het recht van de rijksten prevaleert boven gelijkheid door de vrees voor schaarste gerechtvaardigd. En in dat proces vertrappen we elkaars rechten en al stampende vergeten we dat dat ook de onze zijn.

Eerlijk gezegd is de mens anno 2014 naar mijn smaak het verstand volledig bijster en is het geweten tot ‘loos’ geworden. Gelijkheid en broederschap zijn idealistische luchtkastelen geworden waar we dromerig over lezen terwijl de kinderen van de buurman honger hebben en we onze deuren afsluiten met extra sloten om ‘de gevolgen van ongelijkheid buiten de deur te houden. De rechten op vrijheid van meningsuiting, vrijheid van religie, vrijheid van seksuele voorkeur liggen in scherven op de grond. In plaats ervan zijn we  homofoob, Islamafoob,  en is er niemand meer die zijn mond echt durft open te trekken want dat kan je je ‘baan’ en in sommige gevallen zelfs je leven kosten. Het verstand en het geweten zijn tot instrumenten verworden die aangesproken worden voor damagecontrol voor een chaos die we zelf veroorzaakt hebben en waar we ons ‘mens-zijn’ verliezen omdat het recht van de sterkste in onze overlevingsdrang de beste kansen biedt. We wilden alleen maar meer en meer om nu aan het dreigende eind van een ‘heb’orgie te ontdekken dat we eigenlijk alleen maar minder over hebben.  Ons verstand en ons geweten voeren ons ver weg van rechtvaardigheid of gelijkheid. Sterker nog we zetten deze elementen in of uit zoals het ons in het behoud van ons eigen cirkeltje uitkomt. Een cirkeltje dat steeds minder mensen betreft.

‘Niets nieuws onder de zon’, zeggen de mensen die ik ken die al wat langer in deze wereld rondlopen dan ik dat doe. ‘Het is altijd zo geweest’, zeggen wijze mannen en vrouwen die religies en geschiedenissen hebben bestudeerd. ‘We leven in het ijzeren tijdperk,’ zegt een oude dichter. ‘De mens beweegt in cirkels en doet steeds hetzelfde, al eeuwen lang.’ Geen soelaas dus, geen evolutie van de soort, slechts een stompzinnige herhaling van hetzelfde of erger een neergang van weergaloze omvang in zijn soort… is dat echt wat wij als mensen zijn?

Ik weiger dat te geloven. Er zijn teveel mensen die voelen dat er iets niet klopt. Er zijn ook teveel mensen die het slachtoffer dreigen te worden hiervan en te weinig die er baat bij hebben. Ik denk eerder dat de tijd is aangebroken om de Universele Declaratie van de Rechten van de Mens in de steigers te zetten en te herijken naar deze tijd met een blik op een toekomst voor iedereen. In artikel 1 zou om te beginnen een toevoeging geplaatst moeten worden: ‘They are endowed with reason, conscience and a heart….’  Onze emoties zijn naar mijn idee namelijk een veel eerlijker meetinstrument dan ‘verstand’ of ‘geweten’. Ratio en cognitieve sociaal maatschappelijke programmering van een waarden- en normensysteem zou ten dienste moeten staan van het hart en niet andersom. Daarbij moeten we het nodig gaan hebben over wat gelijkheid is en waar de grenzen liggen van vrijheid. En laten we het ook alsjeblieft gaan hebben over de plek die geld en middelen in die ‘gelijkheid’ hebben. Feitelijk moeten we van de Universal Decleration of human Rights naar de Universal Declaration of Human Rights and Obligations. Anders kunnen we onze zogeheten gelijkheid en de toekomst van deze wereld verder wel gedag zeggen.

 

Leave a Reply