Kunstenaar

zonnester

In het land van de adem zwoegen vele handen. Dageraad in, avondrood uit. Uren maken voor het dagelijks brood in het systeem van productiviteit en efficientie. Individuen dragen, breken, bouwen of slopen, al dan niet in letterlijke zin, de maatschappij van de massa die al die individuele handen samen is. Zonsopgang in, zonsondergang uit. De trein  van de nijvere nijd tuft onvermoeibaar door.

De massa van het nationale goed is voor velen niet meer dan een vervaagde horizon. Een niemandsland waar soms wel en vaak geen deel meer van wordt uitgemaakt. Individuele handen dragen de lasten van het grote geheel zonder nog te weten wie die anderen zijn die tot de massa behoren. En in het systeem van dit werkzame leven worden de eisen groter en lengen de uren. Het individu draait in het systeem en denkt op zichzelf te opereren. In alle vrijheid te kunnen bouwen aan het verbeteren van het zelf en waant zichzelf  de illusie voor de upgrading van de massa te presteren. Dag in, dag uit, raast de trein door. Zonder bestemming,  zonder doel. Aan boord blijven van de trein der doelmatigheid is het doel op zich geworden. En mens-zijn binnen de massa is voor diegenen weggelegd die zich het mens-zijn nog kunnen permiteren.

Daarom zijn voor mij de kunstenaars in dit leven zij die zo nu en dan aan de noodrem trekken. Zij die de tijd nemen om een hand naar een ander in de massa uit te steken. Het is de taart die wordt gebakken voor de verjaardag van het kleinkind terwijl het einde van een leven zich tegelijkertijd aandient. Het is het kunnen toegeven van een verkeerde beslissing, ookal rijdt de trein door. Het is het ervaren van de reis in al haar aspecten en het ontdekken van de mogelijkheden die leiden tot de individuele groei waarin de trein van de massa meer dan een bestemming vinden zal.

Ik ben alles

 

Ik ben frustratie

Ik ben pijn

Ik ben degene

die mezelf niet

meer kan zijn

 

Ik ben ongelukkig

ik ben bang

Niet meer thuis

Al zo lang niet meer

Zo lang…

 

Ik word vertrapt

ik word verguisd

Niet meer zeker

van mijn eigen

huis

 

Ik ben woede

Ik ben angst

Ik ben ook degene

die dat niet

meer verkroppen kan

 

Ik ben de woorden

Ik ben de dood

Ik ben het wapen

dat een leven

verstoort

 

Ik ben het hoofd

Ik ben het hart

Ik ben degene

die mijn gelijk

voor ogen had

 

Nu ben ik de tranen

Ik ben het verdriet

Ik ben de emotie

die de ander

niet ziet

 

Ik ben liefde

Ik ben haat

Ik ben alles

waar de mens

voor staat

 

En dan die voor dit jaar…

visionboard 2015

Ik ben benieuwd…

De kracht van emotie

visionboard 2014Het maken van een visionboard is inmiddels een jaarlijks terugkerend momentum aan het worden dat ik koester en liefheb. Elk jaar laat Junice, mijn maatje van de middelbare school en dierbare vriendin om veel meer dan alleen die reden – die overigens zwaar meetelt aangezien ik door het vele verhuizen en heen en weer getrek tussen Curacao en Nederland in mijn jeugd amper vriendschappen uit die tijd heb kunnen vasthouden- bericht uitgaan dat het tijd is: tijd om vooruit te blikken met het hart.

En tijdens die vooruitblik wordt ook teruggekeken naar het visionboard dat we een jaar eerder maakten. Wat is er terecht gekomen van al die teksten en plaatjes die mijn hart raakten en die ik zonder na te denken op het karton plakte dat 2014 zou inluiden.

Het eerste dat ik dacht toen ik zag wat ik gemaakt had, was dat ik het een drukke plaat vond. Veel stond erop en ik herinner me ook de haastige drang die ik voelde toen ik knipte en plakte. Niet onaangenaam, wel ambitieus en wat zenuwachtig onzeker… dat gevoel van toen heb ik het afgelopen jaar meerdere keren mogen ontmoeten.

detail vb 2014 2014 was een ‘alles tegelijk’ jaar voor mij waarin ik vaak, heel vaak, het gevoel heb gehad dat ik weinig tijd had om stil te staan bij de bewegingen. Eerder heb ik ‘bewogen’ en meer dan ooit tevoren me overgegeven aan de ‘flow’ van wat het ook was dat zich presenteerde. Het ‘nu’ was dominant in wat ik tegenkwam. De beleving ervan, de doorleving ervan en de beslissingen die eruit volgden. Eigenlijk heb ik 2014 ervaren als ‘tijdloos’ omdat ik dichter op mijn hart zat in een groeiend vertrouwen in de boodschap die ik erin las. Zo hebben mijn oudste zoon en ik samen besloten dat hij na zijn eind-examen VWO in juni van 2015 nog een jaartje langer thuisblijft. Ik plakte vorig jaar een moeder met kind op mijn visionboard en zette daar ‘oogsten’ bij. Oogsten is een heel mooie benaming gebleken: oogsten is het resultaat van wat er na een periode van groei en verzorging uiteindelijk ‘staat’. Niets meer en niets minder. Mijn oudste en ik hebben in de loop van 2014 samen naar die oogst kunnen kijken en op basis daarvan samen besloten dat een ‘sabatical’ van een jaar de beste stap hierna is. Het mooie in deze gesprekken met hem was dat alle rationele argumenten er niet toe deden, het was het hart dat hierin de doorslag gaf.

detail vb 2014 1Een andere tekst die ik op mijn vooruitblik voor 2014 plakte was : “Ik ben geen groentje, ik zit al tien jaar in het vak’. Ik kon toen nog niet vermoeden dat ik nog heel vaak aan die tekst zou terugdenken vooral in het kader van mijn werk. Begin 2014 kreeg ik het hoofdredacteurschap van de Amigoe aangeboden. Met de voorzichtige ‘tegenzin’ die bij mij en mijn onzekerheid past, besloot ik erop te vertrouwen dat dit niet voor niks op mijn pad kwam… de weerstand zat vooral in de gevolgen voor het afschrijven van mijn boek… daar zou ik minder of geen tijd voor hebben. Lang na de genomen beslissing heb ik daarmee geworsteld en meer ‘tijd’ verloren met het bezig-zijn met deze weerstand-mode dan met het schrijven aan mijn boek. Totdat iemand me wees op mijn andere wensen en verlangens die wat van directere aard zijn: de zorg voor mijn kinderen zoals ik dat wil doen. ‘First things first’ en de rest komt vanzelf ook in orde. Ik liet de weerstand los en daar was het weer: de flow die goed voelt en waarin ik dankbaar ben. Een betere baan, een beter salaris, een eigen huis… mens, hoe hard wil je gaan? Ik had alle ‘onzekerheden’ in het zorgen voor mijn kinderen afgetimmerd. First things first…de realisatie ervan, het loslaten en de ruimte die erdoor ontstond… wat een trip was dat!

Er staan nog twee woorden in dit stuk van mijn visionboard van 2014 die ik aan wil stippen omdat ze in 2014 iets hebben betekend: Trots en Magisch. Ik ben trots gaan zien in het licht van waardering voor waar ik voor mag staan. ‘Voor’ mag staan want daarachter zitten mensen, zit een bedrijf en een maatschappelijke functie die ik serieus neem, die ik koester en waaraan ik het beste wil geven wat ik in huis heb. Ja, ik ben en heb TROTS.

detail vb 2014 2

En voor wat betreft ‘Magisch’… de Monarchvlinder die ik in mijn hart heb gesloten -of die mij heeft geadopteerd- heeft me ook het afgelopen jaar vergezeld. Overal en nergens… zo mooi. En het leukste is dat ik het gewoon leuk vind om die vlinder zo nu en dan te zien. En voila… daar is hij. Maar het was het afgelopen jaar niet alleen de vlinder die me telkens eraan herinnerde dat het binnentreden van de zuivere regionen van het hart en luisteren naar wat ik daar vond voor mij belangrijk is. Ik ondernam die reis zelf steeds vaker zonder reminder van buitenaf. En wat ik daar ontdekt en gevonden heb, tovert niets dan een grote glimlach om mijn lippen… life is good.

Voor je sta ik…

heart-butterfly-lovely-picture

Voor je sta ik

met in mijn handen

niets dan mijn hart

 

mijn vlinderadem

woont er

die het leven in

en uitlaat

zoals het komt

 

mijn vermogen

tot liefde is ermee

verbonden

het is de ruimte in mij

waar ik ben wat ik

altijd geweest ben:

een met jou

 

Voor je sta ik

met in mijn handen

niets dan mijn hart

Ik bied het je aan

want dit hart is ook van jou

Durf je het aan…

dit van me

aan te nemen

en mij het jouwe

te geven?

 

Openstaan

De wagen werd achterstevoren de heuvel opgetrokken door een pick-up. “Wat een sukkels”, was het commentaar hierop. “Zo trek je toch geen auto met pech.” Het scenario werd direct zonder enig nadenken gewogen, te licht bevonden en verketterd. Op het oog veroordeeld: een domme actie uitgevoerd door domme mensen. Iemand dacht iets langer na en probeerde de situatie te begrijpen. Daar kwamen mogelijkheden uit die vanuit het eigen referentiekader ontsproten zoals: misschien zit de wagen ‘vast’ in zijn achteruitschakelstand of is er geen andere mogelijkheid om een sleepkabel te bevestigen dan aan de achterkant van de auto.

De echte reden van deze ‘andersom’-actie lag echter in heel iets anders besloten: de wagen had een probleem met de accu en werd achteruit omhoog gesleept om te kunnen jumpstarten. Niet lang na de snelle veroordelingen en de geopperde mogelijkheden werd deze efficiënte oplossing in werking gesteld. De wagen werd losgehaakt, startte en reed helemaal zelf de heuvel af. De verketteraar en de ‘denkende’ met open mond achterlatend. Tja, zo kan het dus ook.

In deze situatie lag een les besloten. Niet altijd is namelijk wat op het oog zo lijkt, precies wat het is. En niet altijd is wat we denken, precies zoals het is. En in dat besef is een zee aan ruimte te ontdekken waarin verrassing en groei mogelijk zijn. Dus: oordeel niet meteen over een situatie en neem de tijd om stil te staan bij de (on)mogelijkheden. En tot slot: blijf open staan voor oplossingen en ideeën waar je zelf niet direct aan zou hebben gedacht. Het enige dat daarvoor nodig is, is iets verder van jezelf af gaan staan en een beetje meer vertrouwen hebben in de ander.

Een fijne Kerst toegewenst!

Dit commentaar stond deze week in de Amigoe

De biechtvader van kompa Nanzi

roy evers (2)In hem weerklinkt

het geweten van een land

dat spreekt van

oorzaak en gevolg

van chaos en wanorde

rechte lijnen

trekt hij

dwars over

een scheef pad

 

In hem huist ook

het duivelse vat

van ongefundeerde

argumenten

die in de dans

van damage control

op zeer creatieve wijze

de gedachten aan

oorzaak en gevolg

doen sneuvelen

voordat het een

tot het ander kan beklijven

 

Uit hem komen

de woorden die

wijzen naar de

logica en de rede

om die vervolgens

geheel expres

op de hak te

laten nemen

 

De biechtvader

wijst op de rechte weg

maar mag zich ook

graag begeven

in de kronkelstegen

van het geweten

waar recht wordt

wat krom was

en andersom

totdat iedereen

vergeten is

waar de wandeling begon

 

Zoals in de roddel

van de chuchubi

toch altijd ook

een waarheid huist

Zo vinden alle

Kompa Nanzi’s

bij deze biechtvader

een zeer gewillig thuis

 

Voor Roy Evers 2014©Elodie Heloise

 

 

 

Mens

conflict

“Article 2.
Everyone is entitled to all the rights and freedoms set forth in this Declaration, without distinction of any kind, such as race, colour, sex, language, religion, political or other opinion, national or social origin, property, birth or other status. Furthermore, no distinction shall be made on the basis of the political, jurisdictional or international status of the country or territory to which a person belongs, whether it be independent, trust, non-self-governing or under any other limitation of sovereignty.

Article 3.
Everyone has the right to life, liberty and security of person…”

De eerste drie artikelen van de Universal Declaration of Human Rights zoals die door de Verenigde Naties werden aangenomen op 10 December 1948 te Parijs, drie jaar na het fysieke einde van de Tweede Wereldoorlog. Deze universele rechten van de mens zijn door vele landen in de wereld omarmd, onderstreept en als ondergrond aangenomen voor het regelen van onderlinge verhoudingen tussen mensen. Met de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog nog op het netvlies, kon niemand daar natuurlijk anders over denken.

Dat was 66 jaar geleden -meer dan een halve eeuw geleden klinkt misschien indrukwekkender- en ik vraag me af hoe de oorspronkelijke opstellers van deze declaratie nu naar ons zouden kijken. Anno 2014 staan al deze ‘verworven rechten’ onder druk. Het recht op gelijkheid is door de paar die veel en de velen die slechts een beetje of niets hebben in de afgelopen decennia volledig de grond ingestampt. Er is geen gelijkheid, er is slechts een groeiende sociaal maatschappelijke ongelijkheid die het recht op gelijkheid als een chronische ziekte heeft aangetast.

De plek die ‘geld’ in onze wereld inneemt, staat bij mijn weten niet geformuleerd in de Universele rechten van de Mens. Wel het recht op onderwijs en op gelijke kansen. In het allereerste artikel van de decaratie doen de makers een beroep op ‘het verstand’ en het ‘geweten’ van de mens als belangrijkste ophang voor de rest van de artikelen. Prachtige waarden die echter van nul en generlei waarde worden wanneer de mens te maken krijgt met een ongelijke verdeling van geld, of erger met (de vrees van) het ontbreken of het teruglopen ervan.

En dan hebben we het nog niet over schaarste veroorzaakt door het feit dat er erg veel mensen op deze wereld wonen. In 1966 bedroeg de geschatte wereldpopulatie iets meer dan 3 miljard mensen. Voor 2014 komt die berekening uit op iets meer dan 7 miljard levende zielen …. dat is meer dan een verdubbeling. En we zijn nog niet klaar… voor 2050 staat de geschatte teller op meer dan 9 miljard mensen. En het lijkt erop dat naarmate er meer van ons zijn, we elkaar in  omgekeerd evenredige wijze benaderen: hoe meer we zijn in aantal, hoe minder we elkaar de ruimte geven of elkaar gunnen wat van iedereen is. Zoals lucht, water en voeding, basiselementen voor leven die in toenemende mate strategisch worden ingepikt door hen die over de middelen beschikken. Het recht van de rijksten prevaleert boven gelijkheid door de vrees voor schaarste gerechtvaardigd. En in dat proces vertrappen we elkaars rechten en al stampende vergeten we dat dat ook de onze zijn.

Eerlijk gezegd is de mens anno 2014 naar mijn smaak het verstand volledig bijster en is het geweten tot ‘loos’ geworden. Gelijkheid en broederschap zijn idealistische luchtkastelen geworden waar we dromerig over lezen terwijl de kinderen van de buurman honger hebben en we onze deuren afsluiten met extra sloten om ‘de gevolgen van ongelijkheid buiten de deur te houden. De rechten op vrijheid van meningsuiting, vrijheid van religie, vrijheid van seksuele voorkeur liggen in scherven op de grond. In plaats ervan zijn we  homofoob, Islamafoob,  en is er niemand meer die zijn mond echt durft open te trekken want dat kan je je ‘baan’ en in sommige gevallen zelfs je leven kosten. Het verstand en het geweten zijn tot instrumenten verworden die aangesproken worden voor damagecontrol voor een chaos die we zelf veroorzaakt hebben en waar we ons ‘mens-zijn’ verliezen omdat het recht van de sterkste in onze overlevingsdrang de beste kansen biedt. We wilden alleen maar meer en meer om nu aan het dreigende eind van een ‘heb’orgie te ontdekken dat we eigenlijk alleen maar minder over hebben.  Ons verstand en ons geweten voeren ons ver weg van rechtvaardigheid of gelijkheid. Sterker nog we zetten deze elementen in of uit zoals het ons in het behoud van ons eigen cirkeltje uitkomt. Een cirkeltje dat steeds minder mensen betreft.

‘Niets nieuws onder de zon’, zeggen de mensen die ik ken die al wat langer in deze wereld rondlopen dan ik dat doe. ‘Het is altijd zo geweest’, zeggen wijze mannen en vrouwen die religies en geschiedenissen hebben bestudeerd. ‘We leven in het ijzeren tijdperk,’ zegt een oude dichter. ‘De mens beweegt in cirkels en doet steeds hetzelfde, al eeuwen lang.’ Geen soelaas dus, geen evolutie van de soort, slechts een stompzinnige herhaling van hetzelfde of erger een neergang van weergaloze omvang in zijn soort… is dat echt wat wij als mensen zijn?

Ik weiger dat te geloven. Er zijn teveel mensen die voelen dat er iets niet klopt. Er zijn ook teveel mensen die het slachtoffer dreigen te worden hiervan en te weinig die er baat bij hebben. Ik denk eerder dat de tijd is aangebroken om de Universele Declaratie van de Rechten van de Mens in de steigers te zetten en te herijken naar deze tijd met een blik op een toekomst voor iedereen. In artikel 1 zou om te beginnen een toevoeging geplaatst moeten worden: ‘They are endowed with reason, conscience and a heart….’  Onze emoties zijn naar mijn idee namelijk een veel eerlijker meetinstrument dan ‘verstand’ of ‘geweten’. Ratio en cognitieve sociaal maatschappelijke programmering van een waarden- en normensysteem zou ten dienste moeten staan van het hart en niet andersom. Daarbij moeten we het nodig gaan hebben over wat gelijkheid is en waar de grenzen liggen van vrijheid. En laten we het ook alsjeblieft gaan hebben over de plek die geld en middelen in die ‘gelijkheid’ hebben. Feitelijk moeten we van de Universal Decleration of human Rights naar de Universal Declaration of Human Rights and Obligations. Anders kunnen we onze zogeheten gelijkheid en de toekomst van deze wereld verder wel gedag zeggen.

 

Aan de oppervlakte van het bestaan

Aan de oppervlakte

van het bestaan

ligt mijn huid die afstoot

wat ik niet kan hebben

kijk ik enkel naar wat zich presenteert

hoor ik de oervorm van geluid

maar versta ik niet de woorden

of de emoties die er achter schuilen

 

Zintuigen feesten op de roes

van dagelijkse beslommeringen

en vinden voor even een

oppervlakkig gerief

in dit niet-denken,

in dit niet voelen

in dit delirium van

handelen zonder hart

 

Mensen, zijn wij nog wel mensen

wanneer wij ons alleen nog maar bewegen

aan de oppervlakte van het bestaan

Wat is onze toegevoegde waarde

wanneer we kijken

maar niet meer kunnen zien

wat zich onder de oppervlakte bevindt?

 

Aan de oppervlakte van het bestaan

vind ik mezelf in fragmenten terug

die tot karikaturen verworden zijn

in de repeterende dwangwaan van de dag

de Dag die ik zelfs niet langer meer

als de mijne beschouw

 

Een man in mijn leven…

Budda Andre Nagtegaal …die mijn licht op handen draagt in alles wat ik doe en het aanwakkert als ik het donker maak.

…die naast me zit, zelfs als ik zijn aanwezigheid vergeten ben.

…die me eraan herinnert te zijn waar ik ben zonder er te hoeven blijven.

…die mijn hart tot mijn centrum maakt van waaruit wat ik denk steeds lichter wordt tot de gedachte vervaagt en afreist naar het land van Ego en Ik.

…die stilte in stilte aanbiedt op elk moment van de dag.

…die mij wijst op het licht dat elke ontmoeting en gebeurtenis in zich draagt.

…die mij leert los te laten nog voor ik heb vastgepakt.

…die een vrijheid voorstaat waarin het leven niets meer is dan aaneengeschakelde stukjes nu.

…waarvan ik op elk moment van de dag leren mag wanneer ik dat wil.

Schilderij/Foto Andre Nagtegaal