Tongtwister

Tijdens een van de workshops ‘Over 100 jaar’ in het kader van het schrijversfestival Writers Unlimited dat FPI organiseert op 20 en 21 april vond ik mezelf terug in een ‘woordkramp’ die eigenlijk hilarisch was.

Tijdens de workshop laat ik de leerlingen oude attributen zien die zij niet kennen en waarvan we dan het belang onderzoeken. Een van die voorwerpen is een spoel van een weefmachine. Het is een langwerpig ding van hout dat in beide uiteinden taps naar elkaar terugloopt. Een kano in het klein ware het niet dat er ook een ‘gat’ of open sleuf inzit.

De spoel in kwestie werd gepresenteerd en zoals verwacht kwam ook de reactie uit de klas dat het een soort ‘bootje’ zou kunnen zijn. Ik zei: ‘No, esey no por paso e objekto tin un buriku den dj’e.’

Het lag volledig in mijn bedoeling te zeggen dat er een ‘gat’ in het ding zat ware het niet dat ‘gat’ in het Papiaments ‘buraku’ is. Wat ik in het voorwerp had geplaatst was niets meer en minder dan een ‘ezel’. Zo’n ‘ia’-roeper. De klas lag uiteraard plat. En ja, ik moest er ook heel hard om lachen.

Deze grap bracht me overigens tot een tongtwister a la ‘De kat krabt de krullen van de trap’.  Maar dan in het Papiaments. Daar gaat ie dan: wie krijgt het voor elkaar om hetvolgende rijtje tien keer achter elkaar in rap tempo op te zeggen zonder over z’n tong te struikelen:

Buraku, Baranka, Barika, Buriku…. I dare you!

Ps: De betekenis van deze woorden Buraku=gat, Baranka=rots, Barika=buik en Buriku… dat weet je nu al… dat was ik, een ezel.

Workshop The power of memory

Workshop ‘Over 100 jaar’

In het kader van Writers Unlimited, caribische editie Krusa Laman, mag ik bovenbouw leerlingen ‘klaarstomen’ voor auteursbezoek op school. Het festival wordt ook dit jaar weer op Curacao georganiseerd door FPI (Fundashon pa Planifikashon di Idioma). Het taalinstituut op Curacao maakt zich elke twee jaar op voor deze klus die veel extra tijd en werk in beslag neemt. Drijvende kracht  en trekker van het festival is Ini Statia van FPI. (Dit jaar prijkt zij met een prachtige jeugdfoto op de aankondigingsposter van het festival) Gewoon omdat ze het belangrijk vindt dat wij mee blijven doen op dit Internationale podium voor het geschreven woord. De workshops zijn daar een uitvloeisel van.

Het centrale thema  ‘The power of memory’ is inspirerend en bracht me tot het samenstellen van een workshop waarbij de leerlingen zelf op onderzoek uitgaan en in deze workshop ontdekken wat ‘the power of memory’ voor hen inhoudt. Het eindproduct van deze sessies is een herinnering die bewaard wordt in een kist die pas over 100 jaar open gaat. Het Radulphus College is al aan de beurt geweest en het was meer dan leuk.

Foto’s van Marwin Ricardo van FPI

Wat zijn de persoonlijke herinneringen die deze zestien en zeventienjarigen door willen geven? Een greep uit hun overpeinzingen:

‘Mi ke laga atras mi idioma, Papiamentu. Ami lo pone un buki den e kaha.’

‘I have only one message for the future people: Love is Everything.’

‘Ik wil een momentopname achterlaten waar mijn glimlach op is vastgelegd. Ik stop een zelfportret in de kist.’

‘Een symbool laat ik achter. Het betekent dat ik mijn doel heb bereikt. Ik laat een medaille achter.’

‘Mi logranan i mi orguyo. Mi lo pone tur mi diploma ku mi a logra di hanja i mi lo lora nan den bandera di Korsou.’

‘I will leave behind something that nobody should ever have: My disappointment in humanity. It will be a warning of how low people can go for material objects.’

Ze zijn geweldig deze jongeren! Prachtmensen. Hun uitspraken zullen onderdeel zijn van een expositie bij de Stichting Naam waar het festival geopend zal worden. Op 12 april is het zover!

Wil je weten wat we ‘gedaan’ hebben in de workshop? Of ‘het’ misschien ook doen? Download de  Workshop The power of memory

Commentaar

Aan een periode van wat onwennig ‘niks-doen’ kwam een einde toen ik het commentaar van mijn coach Annette de Vries op de eerste versie van mijn boek binnenkreeg.  Twee weken geleden was dat. Precies zoals ze het afgesproken had. Ik zag dat haar e-mail met die o zo belangrijke informatie mijn mailbox in was geploft. Nou, daar ga je, dacht ik. Op hoop van zegen. En ik opende haar mail.

Mijn reactie op het commentaar van mijn coach is steevast dezelfde: ik neem afstand en gluur eerst globaal over het geschrevene, dan print ik het uit en stop ik  het in mijn tas om er de eerste twee dagen niet aan te komen. Ik kijk er alleen maar naar en ik ben me bewust van het bestaan ervan. Wat ik globaal al heb gezien heb ik eerst gescand op wat er allemaal mankeert. Dat laat ik eerst op me inwerken waarbij ik hele rigoreuze stappen overweeg. In mijn hoofd beginnen stemmen te protesteren. Vooral zij die bang zijn dat hun rol toch veranderen moet of erger dat ze eruit geschreven dreigen te worden. Ik luister naar de herrie en zoom langzaam in. Ik zie de bladzijden op me af komen, de hoofdstukken, de letters. Ik zit er weer ‘in’ en bedenk me dat ik een boek aan het schrijven ben. ‘Het moet een goed boek worden, toch?’ De stilte die daarop volgt is er een van oppervlakkige reflectie, van een beetje pijn (ego is dat) en van het opdoemen van zwarte wolken en het weer wegtrekken ervan. En ik weet dat ik er dan bijna klaar voor ben. Ik kan pas echt aan het werk met het commentaar als ik het geheel weer als een boek kan zien, los van mij. Pas dan komt er ruimte voor wat Annette mij wil zeggen.

Op de derde dag ga ik echt zitten en lezen. Laat het zo open mogelijk over me heen komen. Ik lees nog een keer en nog eens. En dan ga ik nadenken. Boek versie 1 en commentaar vloeien in elkaar, schuren, botsen, versterken, verdiepen, verrijken en doen afbreuk.  Op elke vraag die ik met een uitleg wil beantwoorden zet ik een uitroepteken. ! . Uitleg geven betekent  namelijk enkel en alleen ‘niet duidelijk genoeg’. Achter opmerkingen waarvan ik de neiging moet onderdrukken me te verdedigen zet ik er twee. !!. Dikgedrukt. Dat zijn namelijk de punten waarop ik met mijn coach van mening verschil en die ik eerst moet ‘strippen’ van emotie. Een rationele onderbouwing en een logisch doordenken van de lijnen door het hele verhaal volgen. De ‘elo’ in het boek gum ik daarmee uit. En als ik dat gedaan heb neem ik opnieuw afstand. Net zolang totdat ik het kan lezen als een verhaal op zichzelf om het te wegen en aan te passen waar nodig.

Dit laatste stuk ga ik nu alleen in, zonder Annette. Ik heb er wel een andere hulp voor in de plaats gekregen. Een tip zoals Annette me er zovele gegeven heeft waar ik mee ‘uit de voeten’ kon. ‘Zet je lezer tegenover je, Elodie. En schrijf dit boek af.’

 

 

 

En nou wat…?

Daar zit ik dan. Een boek bijna bij de drukker, de ander ligt bij mijn coach voor commentaar. Een routine van meer dan een jaar ligt op z’n ‘gat’. In between books… dat is waar ik zit en het voelt vreemd om er even niet mee bezig te zijn. De twaalf mensen die maanden doorleefden in mijn hoofd terwijl ik aan het koken, werken of wassen was, zijn tot rust gekomen. Geen razende scenes meer, geen dialogen in wording. Het is gewoon doodstil. Wat hen betreft dan. Bij mij van binnen namelijk broeit het.  Een beetje onwennig en eerlijk gezegd jeuken mijn handen. Een rustige onrust, alsof er ruimte is ontstaan in mij waarmee ik nog even niet weet wat ik  ga doen.  Zo voelt het.

Is dat normaal, vroeg ik me af. Volgens Sonja Garmers  is het beste wat je kan doen gewoon aan je volgende boek beginnen.  Seth Gaaikema vertelde me dat je zonder die onrust creatief ‘dood’ bent en dat ik er heel dankbaar voor moet zijn dat ik me zo voel. Mijn moeder zei: ‘Ga wat doen. De bedden verschonen, je huis poetsen, doe iets.’ Ik keek rond, zag de wapperende lakens aan de lijn en de streeploos opgedroogde vloer. ‘Al gedaan mam.’   Ze zette me wel aan het denken. De ruimte zit niet in wat ik doe, ontdekte ik, ze zit in mijn hoofd en behalve dat het wat onwennig is voelt het eigenlijk ook wel goed.

En dus doe ik even niets. Laat ik het maar over me heen komen. Ik ben in between books en ik heb zo’n idee dat ik dat nog vaker mee zal maken.