Dag jongen…

HansFoto Een onbewaakt moment, Marcel van Duijneveldt.

In het bijzijn van een mooi publiek is op 1 augustus afscheid genomen van schrijver/journalist/neerlandicus Hans Vaders en tegelijkertijd de expositie ‘In memoriam Hans Vaders’ bij Landhuis Bloemhof geopend.

Hans overleed vrij plotseling op 15 juli na een kort ziekbed. Die shock kwam hard aan bij zijn ‘incrowd’ die bestaat uit zijn naaste familie en goede vrienden die veelal in het creatieve vak werkzaam zijn. “We kunnen hem niet zo maar laten gaan… we moeten iets doen.” Dat was de eenduidende boodschap. Het werd een afscheid annex expo omdat Hans Vaders niet alleen voor zijn eigen kring maar ook voor Curacao van betekenis is geweest. Samenwerken en delen… geheel in de geest van Hans werkten dochters Manja en Marije samen met  Ana van Leeuwen, Marcel van Duijneveldt, Herman van Bergen en het team van Landhuis Bloemhof om dit moment van afscheid op waardige wijze te markeren. Omdat niet alleen Hans dat verdiende maar ook om zoals het creatieve zielen betaamt -ze kunnen niet anders- ‘iets’ te doen met wat verloren is gegaan. In minder dan twee weken tijd werd er een expositie in elkaar gezet waaraan hard is gewerkt, tussen de tranen door.

Mooie woorden waren er afgelopen zaterdag te beluisteren van Brede Kristensen, vriend  en literatuurcriticus, en misschien wel Hans beste sparringpartner wanneer het om kennis van diepere zaken ging. Kleindochter Chantal Melendez droeg voor uit het boek dat haar opa aan haar opgedragen had. Een mooie passage uit ‘Terug tot Tovar’ viel het publiek ten deel. Ook woorden van uitgever Franc Knipscheer werden middels Jeroen Heuvel aan dit afscheid toegevoegd. Een spontaan eerbetoon werd gegeven door pianist Andre Dicke die zich aanmeldde omdat hij iets voor Hans wilde doen. “Ik heb altijd zo genoten van zijn columns.” En uiteraard werd er gerefereerd aan en voorgedragen uit het werk dat Hans achterliet met als pièce de résistance een opname van de stem van de overleden schrijver zelf die het gedicht Indjan voordroeg bij een verlichte Kathedraal van Doornen.

expo hans 2 expo HansEen waardig eerbetoon want de man die in de jaren zeventig naar Curacao kwam als Neerlandicus voor het Peter Stuyvesant College en die ons land op meedogenloos kritische wijze tegen wil en dank aan zijn hart sloot, overleed te vroeg. Veel te vroeg. Slecht vijf boeken liet hij achter: Otrobanda, berichten van de overkant, Tropische Winters, Terug tot Tovar, De Vodkadrinker en Kate Moss in Mahaai (dichtbundel) in samenwerking met kunstenaar Herman van Bergen. De hertaling (zoals Hans dat noemde) van het laatste boek in het engels genaamd Clenched Hour is nog niet bij een uitgeverij beland. Maar een ding is zeker: uit het werk dat Hans achterliet komt een veelzijdigheid in schrijven naar voren die zoals Brede Kristensen het noemde misschien wel onderschat is. “Wellicht dat Hans dan tot die schrijvers gaat behoren wiens werk pas na hun vertrek echt de waardering zal krijgen die het verdient.”

In elk geval werd afgelopen zaterdag duidelijk dat Hans Vaders gewaardeerd werd. Door collega’s, door vrienden, door lezers en door liefhebbers van taal. Mooi was het om te ontdekken dat de eerste student van de University of Curacao zich al gemeld heeft om op Hans Vaders en zijn werk af te studeren.

En wie weet… Hans was aan het werk met iets nieuws. Over wat hij achterliet zullen de experts zich buigen. Het zou me niks verbazen als Hans postuum nog  van zich laat horen. Voor nu is het “Dag lieve jongen. Nos lo sinti bo falta.”

 

De expositie in Landhuis Bloemhof die een kijkje biedt in het schrijversleven van Hans Vaders is nog tot en met 8 augustus te bekijken.

 

Sight for…

blote jongens twee “Ki tipo di bario bo ta biba den, Elo?” Het was mijn zus die me deze vraag gekscherend stelde toen ik haar deze foto stuurde. Ik snapte haar punt. De scene heeft iets ‘gangsta-style’-achtigs. Met dank aan alle stereotypering die wij in beeld en geluid ‘ongevraagd’ voorgeschoteld krijgen. Associaties zijn vanuit die voorprogrammering snel gemaakt en dat zegt veel over hoe wij denken of geacht worden te denken. En ja, ik denk dat de opmerking van mijn zus, die zij overigens als grap maakte, voor veel mensen de lading wel dekt.

Het scenario dat zich op deze foto’s afspeelt, vond plaats in mijn tuin. Ik kwam erin thuis. Vijf half ontblote kerels stonden auto’s te wassen. Achttien plus en een soort van ‘kind aan huis’. blote jongens‘Dag, tante’, klonk het dan ook toen ik het hek binnenstapte. Ik werd er vrolijk van en een beetje stout. Met een kop koffie ben ik op de porch gaan zitten en bekeek deze spontane carwash. What a sight for sore eyes, dacht ik. Ik mag dan ‘tante’ zijn, maar ik ben behalve moeder van een van deze bloterikken ook nog vrouw.  Ik weet heus wel dat dit waterspektakel alleen maar in mijn tuin plaatsvond omdat ik in het gelukkige bezit ben van een stofzuiger.  En ik weet ook dat dit clubje soon to be real men zich graag presenteert als volwassen macho’s die de mond vol hebben over vrouwen of in het kader van deze setting ‘tha bitches’. Zeker wanneer ze onder elkaar zijn zoals met deze carwash. De vrouwonvriendelijke taal galmde door de straat.

Ik besloot ze te plagen. Eerst liet ik ze afstand doen van enig recht op de foto’s die ik zou maken of wat ik ermee zou gaan doen. Ze kennen me en lachend wapperden ze mij hun toestemming toe. En ik begon te schieten. Stoer poseren werd al gauw geinen en geinen werd verlegenheid. “Zo”, zei ik “Het is wat. Kom ik thuis staan er vijf ‘naakte’ kerels in mijn tuin. Dat doet een 47-jarige vrouw best goed hoor!”

In no time waren de shirts weer aan, was de macho-klets heel ver weggezakt en werd er snel de laatste hand gelegd aan de bolides die van hun moeders zijn. “Dag, tante.” En weg was de carwashgang.

Mijn auto hebben ze niet gewassen… voor straf, denk ik.

 

 

Even…

In je niet-zijn ben je

volop aanwezig

en kan ik

bij je langs,

voor even

 

Even, om de lijnen

van de tijd in je

gezicht aan te raken

 

De echo van een lach

onder mijn vingertoppen

Een verdampt tranenspoor

heeft zijn weg gevonden

in de groeven die de

liefde er achterliet

 

Even nog,

wil ik bij je zijn

om de geheimen

van je gezicht

af te lezen

die het leven

erin heeft geëtst

 

Alle lijnen ga ik langs

ik voel waar het brandt

waar het fonkelt

en waar het smeult

voor even

ben ik weer bij jou

 

En dan

 

laat ik je

weer zijn

 

in je niet-zijn

 

Change

If you knew that you would die today

If you saw the face of God and love

Would you change?

Would you change?

If you knew that love can’t break your heart

When you’re down so low you cannot fall

Would you change would you change?

How bad how good does it need to get?

How many losses how much regret?

What chain reaction

What cause and effect

Makes you turn around

Makes you try to explain

Makes you forgive and forget

Makes you change

Makes you change

If you knew that you could be alone

Knowing right being wrong

Would you change?

Would you change?

If you knew that you would find the truth

That brings a pain that can’t be soothed

Would you change would you change?

How bad how good does it need to get?

How many losses how much regret?

What chain reaction

What cause and effect

Makes you turn around

Makes you try to explain

Makes you forgive and forget

Makes you change

Makes you change

Are you so upright you can’t be bent if it comes to blows

Are you so sure you won’t be crawling

If not for the good why risk falling

Why risk falling

If everything you think you know

Makes your life unbearable

Would you change?

Would you change?

If you’d broken every rule and vow

And hard times come to bring you down

Would you change?

Would you change?

If you knew that you would die today

If you saw the face of God and love

Would you change?

Would you change?

If you saw the face of God and love

If you saw the face of God and love

Would you change?

Would you change?

Songwriters CHAPMAN, TRACY L

Published by Lyrics © EMI Music Publishing, Universal Music Publishing Group

Afscheid-expo Hans Vaders

Uitnodiging Hans Vaders In Memoriam

Landhuis Bloemhof organiseert in samenwerking met Vrienden van Hans Vaders en zijn dochters Marije en Manja op 1 augustus de afscheidsexpositie ‘In memoriam Hans Vaders’ in verband met zijn recente overlijden. Vaders (Den Haag, 23 februari 1949) overleed 15 juli 2015 op 66-jarige leeftijd. Hij was neerlandicus en op Curaçao vooral bekend als journalist, columnist, schrijver en dichter.

Vaders werkte voor diverse kranten op Curaçao waaronder de Beurs-en Nieuwsberichten, de Amigoe, het Antilliaans Dagblad en de Curaçaosche Courant. Hij was columnist, hoofd- en eindredacteur. Als hoofdredacteur van de Curaçaosche Courant maakte hij ruimte voor columns van Boeli van Leeuwen die later gebundeld werden in het boek Geniale Anarchie. Vaders manifesteerde zich op latere leeftijd zelf ook als veelzijdig auteur met verschillende boeken waaronder Otrobanda. Berichten van de overkant, Terug tot Tovar, Tropische winters en samen met beeldend kunstenaar Herman van Bergen Kate Moss in Mahaai. Kunstenaar Marcel van Duijneveldt maakte de cover voor de novelle De Vodkadrinker en legde de schrijver vaak op foto vast.

De expositie ‘In memoriam Hans Vaders’ is een homage aan Vaders zal een kijkje geven in het ‘schrijversleven’ van de man die decennia geleden naar Curacao trok om er te blijven. Brede Kristensen zal tijdens de opening spreken en zo ook Chantal Meléndez, de kleindochter van Hans Vaders.Verder zullen bevriende kunstenaars Herman van Bergen en Marcel van Duijneveldt die met Vaders samenwerkten voor zijn boeken een eerbetoon aan ‘hun’ Hans brengen. De expositie wordt op 1 augustus geopend en zal tot en met 8 augustus te bezichtigen zijn.

 

Bosbomen

Bosbomen

Verlangen en de kunst van het verdragen

Hans met nieuwe tanden 2014
‘Doe wat je doet’, het is een gezegde dat ik ken uit de Boedhistische Zenstroom. Een gezegde dat wanneer je het serieus neemt een zeer grote impact kan hebben op hoe je je leven leidt. Volledig en in volle aandacht alleen maar doen wat je aan het doen bent. Geen afleidende gedachten, niet vluchten, alleen maar daar zijn waar je bent en een zijn met waar je mee bezig bent. Wie daar een fractie van ervaren heeft, weet hoe het voelt om heel dicht bij jezelf te zijn.

En soms ontmoet je in je leven een ander mens die alleen maar door te zijn wie hij of zij is als een cadeautje je hart inspringt en zonder medidatie of de bijbehorende bedwelming van wierook vanuit het niets eenzelfde effect op je heeft. Hans Vaders was voor mij zo een iemand. Schrijver, journalist, Boeli-liefhebber, dichter, krantenman, columnist. Ik kon mijn geluk niet op toen ik hem ontmoette. Wat een rijkdom om op in te kunnen pluggen. En tot mijn mazzel was die liefde wederzijds.

Hans en ik laveerden langs dezelfde lijn in het leven. Hij aan de ene kant en ik aan de andere maar wel heel dicht tegen het midden aan. We keken naar het glas, zagen de grens en waar ik koos voor halfvol, koos hij voor halfleeg waarbij we elkaar zo nu en dan over de ‘streep’ trokken. Het leven is een eigenaardig iets. Maar wat je er ook van zeggen wil, het is er om geleefd te worden. Niet in het verleden, niet in de toekomst maar in het nu. Wat dat ‘nu’ ook voor je betekent en hoe je daar ook tegenaan wil kijken. Het is de ervaring waar het om gaat en wanneer het je gegeven is die ervaring op papier te kunnen zetten dan heb je een geschenk in handen. De kracht van de pennestreek die van een geleefd leven verhaalt. Daar gaat het om.

Ongeacht de insteek werd Hans mijn coach, mijn biechtvader en mijn vergevingsgezinde criticus. We deelden de passie voor de Nederlandse taal, de verwondering over dit land en het schrijversschap in de vele verschillende facetten waarin wij beiden uiting gaven middels onze pennestreken. Zijn ervaring was een schatkamer voor mij, waarin ik mocht rondneuzen en waar niks ‘verboden’ was. “Neem maar mee wat je gebruiken kan”. Ik op mijn beurt heb hem regelmatig van zijn a propos gebracht door een spontane zoen of een aai over zijn bol. Zo kundig en begaafd als hij was in het verwoorden van zijn verlangens en het verdragen ervan, zo klungelig en onhandig kon hij zijn in het ervaren van affectie die hem vanuit het niets overviel en waarin ik hem voor heel even meesleepte in het volle deel van het levensglas.

Het ging er niet om wie er gelijk had. Of welke levensvisie je nou gelukkiger maakt. Het ging om de woorden en om de impact die het geschrevene maakt. En om het zo dicht mogelijk benaderen van datgene dat je voor ogen staat. Hans was een meester in het balanceren tegen de grens van zijn midden van het glas. De ruimte waar verlangen naar en het verdragen van wat (niet) is aan de lezer wordt blootgesteld. Laag voor laag gefileerd en tot op het naakte bot uitgebeend maar niet zonder ook het verlangen weer te geven dat het toch zo maar ook anders kan zijn. Waar Hans met zijn woorden haast stil kon liggen tegen zijn grens, schommelt mijn pen nog tegen de mijne aan. Oefening baart kunst en het is de kunst waar het uiteindelijk om gaat. Ooit op een dag zal hopelijk ook ik de kunst van dit stilliggen beheersen. En wanneer het zover is, zal Hans -waar hij ook is- de eerste zijn die ik dat laat weten.

Hans is op 15 juli na een kort ziekbed overleden. Een stuk van mijn hart nam hij mee. En dat is prima, want dat behoorde hem ook toe.

Anders

ajo Het woordenspectrum is voor mij vaak een speelveld waarin ik graag rondjakker en stoei. Het is ook een plek waar ik zo nu en dan ronddool zonder dat ik weet welke woorden ik kiezen moet omdat ik ‘overwhelmed’ ben en nog niet zo goed weet welke woorden het beste passen bij dat gevoel. En zo nu en dan komt er dan iemand langs die dit eerder weet te pakken dan ik. Zoals deze week, nu bekend is geworden dat ik mijn functie als hoofdredacteur van de Amigoe neerleg. Op Facebook plaatste collega Dick Drayer er een column over die tot nogal wat reacties leidde. Graag deel ik deze keer een bericht dat ik hierover mocht ontvangen. Ik jat even een ‘vaste prik’ van Yves Cooper, een andere collega:Via ‘den mi inbox’ kwam dit bericht binnen:

“Je zit in een periode van hevige tegenwind. Je Pipa vliegt langs je weg/heen, de vastigheid van je werk moet je los laten na veel rumoer bij deze wind en nu vliegt ook Hans Vaders van je heen. Een vacuüm dreigt. Een ding is zeker, je zal standvastig meebuigen met de wind maar die windkracht wel doorstaan! Als deze wind gaat liggen, als het weer rustig wordt, dan zal blijken hoe standvastig je op je plaats bent blijven staan. Ik zou willen dat ik je wat windluwte zou kunnen geven.”

Ik vond het mooi om dit te lezen. De schrijver van deze e-mail ‘pakte’ voor mij de essentie op van de afgelopen periode. Storm in en om me heen. En zonder enig oordeel te geven, liet hij me weten dat alles -hoe dan ook- altijd goed komt. Linksom of rechtsom, uit de lengte of uit de breedte… elke verandering gaat niet alleen gepaard met weerstand maar ook met nieuwe kansen en mogelijkheden. Het gaat om het maken van keuzes die bij je passen en die je op je pad houden. Daartoe hebben we soms een storm nodig. Opdat we in de luwte van de wind erna beseffen wat het is dat er voor elk van ons echt toe doet.

Ik ben dan ook dankbaar voor mijn storm. Dankbaar voor de ervaring bij de oudste krant van Curacao waar fantastische mensen werken die blijven buffelen in een tijdperk waar het voortbestaan van dit medium steeds meer onder druk staat. Als er een ding is wat me goed heeft gedaan de afgelopen dagen dan is dat er zovele mensen zijn die de pers en het vrije woord nog altijd aan het hart gaat. Van daaruit verder.

 

Power Rangers

BB merijn kevin jes (2) “Wil jij Power Rangers met mij spelen?” De vraag werd gesteld door mijn oudste zoon die toen net in groep drie zat. “Ja hoor” was het antwoord van Kevin die bij hem in de klas zat. Ik kan zeggen: the rest is history maar dat zou flauw zijn. Hoewel ik daarmee wel de privacy van deze beide heren zou respecteren… nah, jammer dan. Hadden ze mij maar niet uit moeten kiezen.

Jesse was net op Curacao aangekomen en zes jaar oud. Hij kwam terecht in de klas van juffrouw Zita, die op haar beurt weer bij mij op de bassisschool in de klas had gezeten. Ik, als moeder, was meer dan gerust met dat feit. De overgang zou ook op school goed begeleid worden. En de ontmoeting met Kevin maakte dat proces voor mijn oudste alleen maar gemakkelijker. En het spel van de power rangers natuurlijk.

De hele bassisschoolperiode waren deze jut en jul onafscheidelijk. Een keer zijn ze in een andere klas gezet. Dat betekende op de eerste schooldag van het nieuwe jaar een trip naar het schoolhoofd waar beide heren aangaven dat echt geen stijl te vinden. Het schoolhoofd beloofde beterschap en het jaar daarop zaten Jesse en Kevin weer als vanouds bij elkaar in de klas.

kevin 016 (2)

Ze deden samen hun communie en hun vormsel. Met Kevin kwam inmiddels ook een mooie vriendschap met zijn moeder mee. Ik was thuis, zij werkte fulltime. Vele proefwerkweken en vakanties was Kevin bij ons. En in de tijd dat Sinterklaas nog leuk was, bakten we pietenkoeken. De straat geurde naar speculaas en ze aten zichzelf misselijk aan het snoepgoed dat we als decoratiemateriaal gebruikten.

jesse en kevin eerste keer uit

Moeilijke tijden waren er ook. Echtscheidingen, een verhuizing, de dood van een vader. Maar ook liefdesperikelen en verandering van belangstelling. Vooral op de middelbare school waar deze twee de onderbouw nog samen deelden maar daarna elk meer en meer hun eigen weg gingen. Kevin bezig met muziek maken, Jesse met muziek ontdekken en ervan genieten. Andere profielkeuzes en een vriendengroep die overlappingen had maar niet altijd meer dezelfde was. Toch wisten deze twee elkaar altijd wel weer te vinden. Een gebied aan te boren waarin ze samenkwamen. De eerste keer dat zij samen ‘uitgingen’ zaten Kevin’s moeder en ik op de porch van mijn ouders die geriefelijkerwijs aan de overzijde van het Spaanse Water was waar het feest plaatsvond. De plek waar wij alleen al door de werking van de wind in de gaten konden houden wat er daar aan de overkant op dat ‘wilde feest’ van veertienjarigen gebeurde. Klaar om op elk moment in de auto te springen om ‘onze’ jongens daar weg te sleuren. We kenden de mensen van dat feest waar ze allebei zo dringend naartoe wilden niet en nadat we -uiteraard in nauw overleg met elkaar- de weken voor dit feest allerlei vuren aan de schenen waren gelegd, besloten we ze te laten gaan. De tijd tot hoe laat ze ‘mochten’ moest voor de eerste keer worden vastgelegd. ‘Als het elf uur is dan ga ik niet. Dat is masha laf, mama’. De mama’s overlegden en waren ook taxi… we kwamen uit op half twaalf… ‘Take it or leave it.” De eerste keer dat Jesse en Kevin uitgingen is niet alleen door hen zeer intensief beleefd.

Jesse en kevin

‘De heertjes’ waren inmiddels geen kleintjes meer. Eigen meningen, het ontdekken en ontwikkelen van talenten en vooral op hun eigen manier bezig zijn met hun leven. Steeds een beetje verder uit elkaar en zo nu en dan ineens weer heel dichtbij. Zoals bij mijn boekpresentatie van Woestijnzand. Daar zaten ze weer. Samen met een gitaar en een stem. Met elkaar intunen zijn ze altijd blijven doen. De periodes ertussen konden verschillen. Soms wat langer en soms ook niet. Maar elkaar vinden hebben ze door de afgelopen jaren steeds gedaan.

Deze week is Kevin naar Nederland gegaan voor zijn studie rechten. Jesse blijft nog een jaar langer op Curacao. Allebei net het Vwo-diploma op zak. De een al met een voet in de toekomst, de ander in een sabbatical van een jaar. Op de airport namen ze voor een poosje afscheid van elkaar. Twee jongemannen nu. Elk met een compleet ander jaar voor de boeg. Er waren even een paar tranen, stiekem. En er was even dat moment van de ‘waarheid’: jij gaat door en ik blijf nog achter. Even de pijn van het loslaten. Maar dan ook weer dat gevoel van het intuitieve weten. Jesse en Kevin of ‘Jes en Kev’ zoals ze tegenwoordig vaker worden genoemd zullen altijd terugkeren naar wat zij begonnen zijn toen zij besloten samen het spel van de power rangers te spelen.

kevin en jesse 2015

kevin en jesse 2015 twee

#studeren
#Curacao

‘Echt’

jesse geslaagd inspectie
Met alle commotie rondom de ‘geldigheid’van de Curacaose diploma’s voor het voortgezet onderwijs konden wij niet anders dan dit document, dat mijn oudste dit jaar binnensleepte en waarmee hij het einde van zijn VWO-periode markeerde, aan een grondige test onderwerpen… en jawel: deze is echt.